Ubuntu'ya Nginx + PHP + MySQL Kurulumu (LEMP Stack)

LEMP = Linux + Engine-X (Nginx) + MariaDB/MySQL + PHP. Bu rehber, sıfır bir Ubuntu 22.04/24.04 sunucusuna bir PHP sitesi çalıştıracak tam yığını kurar: Nginx, PHP-FPM, MariaDB, bir sanal sunucu (server block) ve Let's Encrypt SSL.

1. Nginx

sudo apt update
sudo apt install nginx -y
sudo systemctl enable --now nginx

UFW zaten 80,443/tcp'ye izin veriyorsa sunucunun IP adresine tarayıcıdan girince Nginx karşılama sayfasını görürsünüz.

2. MariaDB

sudo apt install mariadb-server -y
sudo systemctl enable --now mariadb
sudo mysql_secure_installation

mysql_secure_installation sorularında: root için unix_socket doğrulamasına Y, anonim kullanıcıları sil, uzaktan root girişini kapat, test veritabanını sil, yetki tablolarını yeniden yükle.

Uygulama için veritabanı ve kullanıcı

sudo mysql

CREATE DATABASE app_db CHARACTER SET utf8mb4 COLLATE utf8mb4_unicode_ci;
CREATE USER 'app_user'@'localhost' IDENTIFIED BY 'GUCLU_BIR_PAROLA';
GRANT ALL PRIVILEGES ON app_db.* TO 'app_user'@'localhost';
FLUSH PRIVILEGES;
EXIT;

3. PHP-FPM

sudo apt install php-fpm php-mysql php-mbstring php-xml php-curl php-zip php-gd php-intl php-bcmath -y

Sürümü kontrol edin (Ubuntu 24.04'te tipik olarak 8.3):

php -v
systemctl status php8.3-fpm

4. Site için server block

sudo mkdir -p /var/www/siteniz.com/public
sudo chown -R $USER:www-data /var/www/siteniz.com

/etc/nginx/sites-available/siteniz.com:

server {
    listen 80;
    server_name siteniz.com www.siteniz.com;
    root /var/www/siteniz.com/public;
    index index.php index.html;

    location / {
        try_files $uri $uri/ /index.php?$query_string;
    }

    location ~ \.php$ {
        include snippets/fastcgi-php.conf;
        fastcgi_pass unix:/run/php/php8.3-fpm.sock;
    }

    location ~ /\.(?!well-known).* {
        deny all;
    }
}

sudo ln -s /etc/nginx/sites-available/siteniz.com /etc/nginx/sites-enabled/
sudo nginx -t
sudo systemctl reload nginx

Test

echo "<?php phpinfo();" | sudo tee /var/www/siteniz.com/public/info.php

http://siteniz.com/info.php PHP bilgi sayfasını göstermeli. Testten sonra silin: sudo rm /var/www/siteniz.com/public/info.php

5. DNS

Alan adınızın A kaydını sunucunun IP adresine yönlendirin:

siteniz.com.      A     203.0.113.10
www.siteniz.com.  A     203.0.113.10

Yayılmayı bekleyin (dig siteniz.com +short IP'yi dönene kadar).

6. Ücretsiz SSL (Let's Encrypt)

sudo apt install certbot python3-certbot-nginx -y
sudo certbot --nginx -d siteniz.com -d www.siteniz.com

Certbot sertifikayı alır, Nginx yapılandırmasını HTTPS'e günceller ve yönlendirme ekler. Otomatik yenileme certbot.timer ile kurulur; test:

sudo certbot renew --dry-run

Ayrıntı: SSL Sertifikası Nedir?

7. Ayarları güçlendirin

/etc/php/8.3/fpm/php.ini içinde tipik ayarlar:

upload_max_filesize = 32M
post_max_size = 32M
memory_limit = 256M
max_execution_time = 60
date.timezone = Europe/Istanbul

sudo systemctl restart php8.3-fpm

Sık karşılaşılan sorunlar

• 502 Bad Gateway: fastcgi_pass yolundaki PHP sürümü kurulu sürümle uyuşmuyor. ls /run/php/ ile doğru soketi görün.
• 403 Forbidden: root dizini yanlış ya da izinler hatalı. www-data okuyabilmeli.
• PHP dosyası indiriliyor: location ~ \.php$ bloğu eksik veya nginx -t hatalı.
• certbot "DNS problem": A kaydı henüz yayılmadı; dig ile doğrulayıp tekrar deneyin.